เอกสารองค์ความรู้ (KM)

หัวข้อ: การให้คำปรึกษาผู้สูงอายุในบริบทสุขภาพจิต

วันแลกเปลี่ยนเรียนรู้: 16 พฤษภาคม 2561

สถานที่: ห้อง 303 คณะพยาบาลศาสตร์ ศาลายา

ผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้:

• รศ. ดร. อัจฉราพร สี่หิรัญวงศ์

• ผศ. ดร. พวงเพชร เกษรสมุทร

• ดร. ภาศิษฏา อ่อนดี

ผู้ลิขิต: รศ. ดร. นพพร ว่องสิริมาศ

ประเภทองค์ความรู้: Tacit Knowledge จากการปฏิบัติงานจริง

1. ที่มาและความสำคัญของการจัดการความรู้

ผู้สูงอายุเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพจิต โดยเฉพาะภาวะซึมเศร้า ความเครียดจากครอบครัว ความคาดหวังที่ไม่สมดุล และการเผชิญกับความสูญเสีย การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในครั้งนี้เป็นการถ่ายทอดเทคนิค แนวทาง และกรณีศึกษาจริงจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อยกระดับคุณภาพการให้คำปรึกษาและการดูแลสุขภาพจิตผู้สูงอายุ

2. สาระสำคัญจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้

🔹 ดร. ภาศิษฏา อ่อนดี

บริบท: ชมรมผู้สูงอายุหอพักบางขุนนนท์

• ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นข้าราชการบำนาญ เข้าถึงบริการสุขภาพได้ดี

• ปัญหาที่พบบ่อย: ความเครียดจากลูกหลาน ความกังวลทางสุขภาพ

• ไม่พบภาวะซึมเศร้าเด่นชัดในกลุ่มนี้

• ตัวอย่างเคส:

o ผู้สูงอายุถูกกระทบจากการที่ลูกเขยทำร้ายลูก

o ผู้สูงอายุถูกประเมินโดยลูกที่อบรมเป็น caregiver แล้วส่งต่อรักษา

🔹 รศ. ดร. อัจฉราพร สี่หิรัญวงศ์

บริบท: ประสบการณ์ส่วนตัวในการดูแลผู้สูงอายุ

• ภาวะซึมเศร้ามักเกิดจากความขัดแย้งในครอบครัว

• เทคนิคที่ใช้:

o Reframing เพื่อดึงมุมมองบวก

o ช่วยเสริม Self-esteem และ Self-efficacy

o ให้ความรู้แก่ผู้ดูแล

• ปัญหาบางราย: ผู้สูงอายุไม่ยอมรับการรักษา เลือกใช้สมุนไพรแทนยา

🔹 ผศ. ดร. พวงเพชร เกษรสมุทร

บริบท: ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก

• เคสที่พบบ่อย: ความรุนแรงในครอบครัว (Violence / Abuse)

• ใช้แนวคิด Client-Centered Approach, CBT, Thought Stopping, I-Message

• เป้าหมาย: ช่วยผู้สูงอายุพัฒนาทักษะ Assertiveness

• เน้นการค้นหา “ช่องว่างระหว่างความคาดหวังกับความจริง”

• ประสบการณ์ 20 เคส มีเพียง 3–4 เคสที่ต้องใช้ยา

3. สาเหตุร่วมของภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ

1. การสูญเสีย (Loss & Grief)

2. Self-esteem ต่ำ

3. Separation anxiety

4. Unfinished business (สิ่งที่ยังค้างคาใจ)

5. ความคาดหวังไม่สมดุล

6. ความขัดแย้งในครอบครัว

4. แนวทางการให้คำปรึกษาและช่วยเหลือ

ประเภทปัญหา

วิธีการช่วยเหลือที่แนะนำ

ปัญหาด้าน Self

ใช้ Satir Model เพื่อแก้ไข Self

ปัญหาเรื่องความคิด

ใช้ CBT, Socratic Questioning, Thought Stopping

ปัญหาด้านความสัมพันธ์

ใช้ IPT (Interpersonal Therapy)

ปัญหาที่ต้องการช่วยเร่งด่วน

ใช้ Brief Intervention

ภาวะซึมเศร้าระยะท้ายชีวิต

จัด Advance Care Plan, ประเมิน Pathogenic Grief และ Guilt

5. ข้อเสนอแนะจากวิทยากร

• ต้องมี การประเมินจิตสังคมแบบรอบด้าน โดยเฉพาะในบริบท end-of-life

• ควรมีการจัด Family Meeting ล่วงหน้า เพื่อช่วยเยียวยาก่อนการสูญเสีย

• ต้องมีความเข้าใจในความละเอียดอ่อนทางอารมณ์ของผู้สูงอายุ

• สร้างความหวังและเป้าหมายชีวิตผ่านการพูดคุย (Hope & Meaning-making)

6. บทเรียนที่ได้ (Lessons Learned)

• การฟังอย่างลึกซึ้งและเข้าใจบริบทชีวิตของผู้สูงอายุเป็นหัวใจของการดูแล

• การสื่อสารและเทคนิคการให้คำปรึกษาควรเลือกใช้ให้เหมาะกับปัญหา

• การใช้แนวทางแบบผสมผสาน (Integrative approach) เช่น Satir + CBT + Client-Centered มีประสิทธิภาพสูง

7. รูปแบบการนำไปใช้

• ใช้พัฒนาแนวทางการให้คำปรึกษาในศูนย์สุขภาพผู้สูงอายุ

• บูรณาการในการสอนนักศึกษาพยาบาลด้านการดูแลจิตสังคมผู้สูงอายุ

 

• ใช้เป็นแนวทางฝึกอบรม caregiver หรือพยาบาลวิชาชีพที่ดูแลกลุ่มผู้สูงอายุ

 

 

 

 


แบบประเมิน การนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์ ของคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

Login Form

 
 
Welcome in the demo
Another demo

Contact Us

งานพัฒนาคุณภาพและบริหารความเสี่ยง
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
เลขที่ 999 ถนนพุทธมณฑลสาย 4
แขวงศาลายา เขตพุทธมณฑล
จังหวัดนครปฐม 73170
จันทร์-ศุกร์ (ยกเว้นวันหยุดนักขัตฤกษ์)
เวลา 08.30-16.30 น.

Statistics

เนื้อหาที่เปิดอ่าน
2522761