บันทึกการจัดการความรู้ (KM)

หัวข้อ: การให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวล (Anxiety Counseling)

วัน/เวลา: วันพุธที่ 17 พฤษภาคม 2565 เวลา 13.30 – 14.45 น.

สถานที่: ระบบออนไลน์ Microsoft Teams

ผู้เข้าร่วม: คณาจารย์ภาควิชาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวชศาสตร์ จำนวน 10 คน

ผู้ดำเนินกิจกรรม: ผศ. ดร. สุภาภัค เภตราสุวรรณ (ประธานคณะกรรมการการจัดการความรู้ ภาควิชาฯ)

1. ความเป็นมา

ความวิตกกังวลเป็นปัญหาสุขภาพจิตที่พบได้บ่อยในประชากรทุกช่วงวัย โดยเฉพาะกลุ่มนักเรียน นักศึกษา และผู้ดูแลบุคคลที่มีปัญหาทางจิตใจ หากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างเหมาะสมอาจพัฒนาไปสู่ภาวะซึมเศร้า หรือพฤติกรรมทำร้ายตนเองได้ ภาควิชาจึงจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อสังเคราะห์แนวทางการให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวลอย่างมีประสิทธิภาพ

2. วัตถุประสงค์ของกิจกรรม

• แลกเปลี่ยนประสบการณ์การให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวล

• สังเคราะห์แนวทางการให้ความช่วยเหลือที่มีประสิทธิภาพ

• รวบรวมปัญหา อุปสรรค และแนวทางในการพัฒนา

3. สาระสำคัญจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้

3.1 ผู้มารับบริการและสาเหตุ

• ภรรยาของผู้ป่วยซึมเศร้า/ติดสุรา มีภาวะเครียดสูง

• นักเรียนมัธยมปลายมีความวิตกกังวลมากถึงขั้นทำร้ายตนเอง

• เด็กที่มีปัญหาครอบครัว และความรู้สึกว่าตนไม่มีคุณค่า

• นักศึกษาที่มี internal conflict และทักษะทางสังคมบกพร่อง

• นักศึกษาที่ถูกส่งจากฝ่ายกิจการนักศึกษา มีปัญหาด้านการเรียน ความสัมพันธ์

• เคสที่มาขอรับคำปรึกษาตามโปสเตอร์โดยไม่อยากให้ครอบครัวรับรู้

• ผู้ใหญ่ที่เข้ารับคำปรึกษาแล้วพบว่ามีความคิดอยากทำร้ายตนเอง

3.2 แนวทางและวิธีการช่วยเหลือ

• การประเมินอาการ และส่งพบแพทย์หากมีแนวโน้มทำร้ายตนเอง

• การให้คำปรึกษา (Counseling) แบบเปิดใจ

• CBT (Cognitive Behavioral Therapy)

o สร้างการตระหนักรู้ด้านอารมณ์ ความคิด พฤติกรรม

o เขียนบันทึกความคิดและแผนปรับพฤติกรรม

o ทดลองเปลี่ยนพฤติกรรมจริงในสถานการณ์ และสะท้อนผล

• จิตบำบัดแบบ Satir Model เพื่อสำรวจความต้องการที่แท้จริง

• Family Therapy โดยเฉพาะในกรณีที่ความสัมพันธ์ในครอบครัวเป็นต้นเหตุ

• การวาดภาพประเมินสัมพันธภาพในครอบครัว เพื่อเปิดพื้นที่แสดงความรู้สึก

4. สิ่งที่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์

• ต้องพิจารณาสภาพแวดล้อมรอบตัวผู้รับบริการ เช่น ครอบครัว โรงเรียน เพื่อน

• การเข้าใจตนเองและบทบาทหน้าที่ของตนช่วยเพิ่มแรงจูงใจในการฟื้นตัว

• คำพูดปลุกพลัง เช่น “เวลารู้สึกแย่ ให้คิดถึงเราก็ได้” มีผลเชิงบวก

• การพูดคุยทำให้ผู้รับบริการเริ่ม “เห็นคุณค่าในตนเอง” โดยเฉพาะเมื่อได้สะท้อนความรู้สึกผ่านกิจกรรม

• การ “อยู่กับเขาในทุกภาวะอารมณ์” ช่วยสร้างความไว้วางใจและความกล้าเปิดเผยตัวตน

5. ปัญหาและอุปสรรค

• สัมพันธภาพเริ่มต้นมักยากในกรณีออนไลน์

• เด็กมักไม่อยากให้พ่อแม่ทราบ และรู้สึกว่าการรับคำปรึกษาเป็น “ความผิด”

• ผู้รับบริการบางรายมาเพราะถูกส่ง ไม่เต็มใจ ไม่เปิดใจ

• ผู้รับบริการบางรายไม่ยอมเปิดหน้า พบครั้งที่ 3 จึงเริ่มเปิดเผยตน

• ต้องอาศัย “เวลา ความอดทน และความไว้วางใจ” อย่างมาก

6. ข้อเสนอแนะ

• เตรียมการให้คำปรึกษาออนไลน์ให้พร้อม เช่น วางกติกาชัดเจน

• เปิดพื้นที่ให้ผู้รับบริการเลือกวิธีการพบ (ออนไลน์ / ออนไซต์)

• ใช้เครื่องมือที่ช่วยสะท้อนความรู้สึก เช่น การวาดภาพ, Iceberg Model

• ส่งเสริมการพัฒนา “สัมพันธภาพบำบัด (Therapeutic Relationship)” ให้กับผู้ให้คำปรึกษา

• ให้ความสำคัญกับ “การติดตามผล” อย่างต่อเนื่อง

• พัฒนาระบบการประเมินผลการช่วยเหลือเพื่อปรับแผนการให้คำปรึกษา