การให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวล (Anxiety)
ภาควิชาสุขภาพจิตและการพยาบาลจิตเวชศาสตร์ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้จัดกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ในหัวข้อ “การให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวล (Anxiety)” เมื่อวันพุธที่ 17 พฤษภาคม 2565 เวลา 13.30-14.45 น. ผ่านระบบออนไลน์ Microsoft Teams มีผู้เข้าร่วมกิจกรรม เป็นคณาจารย์ประจำภาควิชาสุขภาพจิตฯ จำนวน 10 คน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุภาภัค เภตราสุวรรณ ประธานคณะกรรมการการจัดการความรู้ภาควิชาฯ ได้นำเข้าสู่กิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวลว่าความวิตกกังวลเป็นภาวะที่พบบ่อย และถ้าหากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างเหมาะสมจะทำให้เกิดปัญหาสุขภาพจิตตามมา หลังจากนั้นได้เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมอภิปรายเกี่ยวกับประสบการณ์ วิธีการที่ใช้ในการให้การปรึกษาผู้ที่มีความวิตกกังวล รวมทั้งในประเด็นอื่นที่เกี่ยวข้อง
สรุปประเด็นสำคัญที่ได้จากกิจกรรมการจัดการความรู้ในครั้งนี้ ดังต่อไปนี้
1. ผู้มารับบริการและสาเหตุที่มารับบริการ ได้แก่
- สามีที่ป่วยเป็นโรคซึมเศร้า และติดสุรา ภรรยามีความเครียดและวิตกกังวล
- นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายมีความกังวลสูง จะทำร้ายตนเองเพราะลืมสิ่งของไว้ที่บ้าน
- พ่อแม่พาลูกมารับการปรึกษาเพราะเห็นว่าลูกติดเกม แต่ปัญหาที่แท้จริง คือ มีปัญหาสัมพันธภาพในครอบครัว
- เด็กมีความเชื่อว่าไม่มีใครรักไม่มีใครต้องการ
- นักศึกษาถูกส่งมาจากงานพัฒนานักศึกษา ผลการเรียนไม่ดี มีปัญหาในการพูดคุยกับเพื่อน (ทักษะทางสังคมบกพร่อง) พบ internal conflict เช่น อยากซื้อของที่ร้านสะดวกซื้อ แต่ไม่อยากสนับสนุนนายทุน ไม่ค่อยคุยกับใครตั้งแต่เป็นเด็ก แสดงความก้าวร้าวกับเพื่อน ทำให้เข้าใจว่าตนเองควรพบแพทย์
- นักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายมีปัญหาซึมเศร้า ติดต่อมาตามโปสเตอร์ที่ติดประกาศ ทำร้ายตนเอง กรีดแขน จะกระโดดตึก บอกว่าไม่ต้องการบอกพ่อแม่
- นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา: มีปัญหาการเรียน
2. แนวทางและวิธีการช่วยเหลือ ได้แก่
- การรักษาด้วยยา: ประเมินอาการและความรุนแรง ถ้าพบว่าอาจเป็นอันตรายต่อตนเอง อธิบายให้ผู้รับบริการยอมรับความจำเป็นที่ต้องพบแพทย์เพื่อรับการรักษาด้วยยา
- การให้การปรึกษา (counselling)
- ครอบครัวบำบัด (Family Therapy)
- จิตบำบัดแบบซาเทียร์: ชวนให้ผู้รับบริการคิดถึงความต้องการที่แท้จริงของตนเอง
- จิตบำบัดแบบปรับความคิดและพฤติกรรม (Cognitive behavioral Therapy; CBT)
: ชักชวนให้ผู้รับบริการมองเห็นจุดแข็งในตนเองและคิดถึงประสบการณ์ด้านที่เป็นบวก
นำไปสู่การจัดการปรับความคิด พฤติกรรม และอารมณ์
: ให้ผู้รับบริการเขียนบันทึกอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรม
: ให้ผู้รับบริการวางแผนและนำวิธีการที่พูดคุยกันไปทดลองใช้ในสถานการณ์จริง เช่น การปรับตัวกับเพื่อนให้ดีขึ้น แล้วนำกลับมาพูดคุยกันในครั้งต่อไป
3. สิ่งที่ได้เรียนรู้ ได้แก่
- ถ้าเป็นเด็กต้องพิจารณาสภาพแวดล้อม เช่น ครอบครัว โรงเรียน เพื่อน ครู
- ให้การช่วยเหลือโดยคำนึงถึงความต้องการหรือความคาดหวังของผู้มารับบริการ
- การทำให้ผู้รับบริการเข้าใจตนเองและรู้บทบาทหน้าที่ของตนเองมีความสำคัญที่ทำให้การช่วยเหลือได้ผลดี
- การบอกให้ผู้รับบริการคิดถึงเราเวลามีความคิดทำร้ายตนเองเป็นสิ่งที่ได้ผล
- การคุยทำให้เค้ารู้ว่าคนในครอบครัวมีอิทธิพลกับเค้ามาก จึงให้เค้าวาดรูปเพื่อประเมินความสัมพันธ์ในครอบครัว เค้าอธิบายได้ตรงตามความรู้สึก ตอนหลังเค้าเริ่มให้ข้อดีของพ่อว่าทำให้เค้าแข็งแกร่ง ตอนนี้เค้าเห็นคุณค่าของตนเอง
ปัญหาและอุปสรรค
- อุปสรรคในการสร้างสัมพันธภาพ เพราะวิธีการให้คำปรึกษาออนไลน์อาจทำให้ปัญหาในการสื่อสาร
- เด็กมักจะไม่อยากให้บอกพ่อแม่
- ผู้รับบริการไม่ได้อยากมารับคำปรึกษา เช่น บางครั้งงานกิจการนักศึกษาส่งมาพบ เราต้องเน้นให้เด็กรู้ว่าเราคุยนักศึกษาในฐานะผู้ที่จะช่วยเหลือ หรือ สามเณรวัดไผ่ดำไม่ได้เต็มใจที่จะมาพบ ทำให้ไม่ยอมเล่าปัญหาให้ฟัง
- ผู้รับบริการไม่ยอมเปิดเผยใบหน้า (ครั้งที่ 1 และ 2) ครั้งที่ 3 เริ่มไว้ใจและเปิดเผยใบหน้า บอกว่า รู้สึกดี อบอุ่นใจ ปลอดภัย: วิธีการจัดการ คือ สร้างสัมพันธภาพที่ดี และความไว้วางใจ อยู่กับเค้าในทุกภาวะอารมณ์